|
COPYRIGHT 2003 Eastern Mediterranean University
Ozet
Calismanin konusunu teskil eden Asur Ticaret Kolonileri Devrinde kadinin toplum ve aile icerisindeki sosyal, ekonomik ve hukuki statusunu befirlemede, Asur ve Anadolu tuccarlarin yapmis olduklari ve "Kultepe Tabletleri" olarak adlandirilan belgeler, onemli bilgiler vermektedir. Bunlar ticari vesikalar olmasi disinda donemin siyasi ve sosyal hayatma isik tutmasi acisindan da onemlidir. Biz bu belgelerden kadinlarin evlilik, bosanma, nafaka, miras, kolelik gibi durumlarda ne tur sosyal ve hukuki haklara sahip olduklarini, ayrica, donemin ticari faaliyetlerinde isgal ettikleri konuma iliskin onemli bilgiler edinmekteyiz.
Edindigimiz bilgiler isiginda, Mezopotamya kanunlarinin aksine, bu devirde Anadolu'da kadin evlenirken baslik parasi almak gibi bir uygulamanin olmadigi anlasikmaktadir. Kadina da bosanma hakki taninir, bosanma durumunda cocuklar genellikle kadina verilirdi. Kadinlar ticari islerde faal bir sekilde yer alir, kendi adlarina mulk edinebilirlerdi. Bu durum bugunku anlayimiza gore ileri bir zihniyetin ifadesi ise de aslinda kadinlarin sahip olduklari tum bu haklar Anadolu toplumunun anaerkil gelenegi aksettirdigini gostermektedir.
Gunumuzden yaklasik 4000 yil once Anadolu'da gecedi olan hukukun yansimasi olarak kadinlarin erkeklerle esit hak ve sorumluluklara sahip olduklarl anlasilmaktadir. Fakat burada bir durumu belirtmemiz gerekir ki, o da islenen belgelerde tum bu haklara sahip olan kadinlarin maddi anlamda gucu ellerinde bulunduran ailelerin kizlari ya da kadinlari olmasi problemidir. Bu anlamda geleneklere gore uygulanan hukuk sisteminin cogu zaman resmi hukukun nune gecebilecegi gorusu goz ardi edilmemelidir.
Anahtar Kelimeler: Kadin, Anadolu, Sosyal durum, Asur Ticaret Kolonileri Devri, Kultepe Tabletleri
Abstract
Women in the Assyrian Trade Colonial Period
'Kultepe Tablets', engraved by Assyrian and Anatolian merchants contain valuable information about the social, economic and legal status of women in social and family life in the Assyrian Trade Colonial period. Besides being important trading documents, those tablets shed light on the political and social life in that period. They are also valuable documents to yield information about social and legal rights of women regarding marriage, divorce, alimony payments, inheritance, slavery, etc. and their position in trading life.
By the acquired information it is found out that, contrary to Mesopotamian laws, Anatolian women had not been paid bride-price. On the contrary, women had the right to divorce and in case of a divorce, children were generally put into the care of the mother. They had an active role in trading and had the privilege to own properties. Though all those may primarily be interpreted as a civilised mentality, they also reflect a matriarchal tradition. It is seen that 4000 years before our time, women had equal rights and responsibilities as men. However, it is worth mentioning that the woman who had all those rights were among the financially powerful families. Within this context, it should be taken into consideration that the rules in a traditional system might take the place of the official rules.
Key Words: Woman, Anatolia, social conditions, Assyrian Trade Collonial Period, Kultepe Tablets.
**********
M.O. 1950-1750'li yillar, Anadolu tarihi bakimindan son derece onemli bir devri olusturmaktadir. Bilindigi gibi, Anadolu'nun eskicag tarihine ait en eski yazili belgeler bu devirden kalmadir. Ozellikle de, civi yazisinin 1800'lu yillarda cozulmesinin ardindan, bu sahaya ilgi giderek artmistir. Anadolu'nun civi yazili kaynak veren en onemli kazi merkezlerinden biri hic suphesiz Kultepe'dir. Bu donemde Anadolu'ya ticari amacla gelen Asurlu tuccarlardan kalan bu belgeler ticari vesikalar olmasnin disinda donemin siyasi, sosyal, idari ve dini hayatina iliskin bilgiler vermesi acismdan da onemlidir.
M.O. 2000 yillarinda, guney Mezopotamya'daki Babil'de olducgu gibi, kuzey Mezopotamya'daki Asur'da da mulkiyet anlayisisi degismis, Sumerlilerin eski devlet mulkiyet sistemi yerine sahsi mulkiyet sistemi egemen gorus halini almas, bunun sonucu olarak, Asur devleti ve halki kisa bir sure icerisinde kalkinmis, disari acilma ihtiyaci duyulmus ve alis-veris sartlari bakimindan Anadolu en uygun pazar sayilmistir. (1) Iste bu gelismelerin neticesinde 1900'lu ylllarda Anadolu'da Asur Ticaret Kolonileri kurulmustur. Kolonilerin merkezi Kultepe (Kanis) olmustur. Karum ve Wabartum adi verilen diger subeler, en buyuk karum olan bu merkeze baglanmislardir.
Asurlu tuccarlann kendi topraklarmdan cok uzak bolgelere kadar yayilan ticari faaliyetlerinin ozunde, hem Asur'un ve Anadolu'nun ihtiyci olan mallan karsilamis olmalan, hem de bunun dogal bir sonucu olarak tuccarlarin onemli miktarlarda kazanc elde etmeleri vardi. Anadolu insani ellerinde bulunan degerli madenlere karsilik, ihtiyci olan kalay, kumas, sus esyalari gibi Asur kaynakli urunleri ahyordu. Bu iliskiler genellikle karsilikli kazanc anlayisiyla, resmi anlasma veya yerli (Anadolulu) beylerle yapilmis sozlesmeler uzerine oturtulmustu. (2)
Bu calismanin konusunu teskil eden Asur Ticaret Kolonileri Devri'nde kadinin toplum ve aile icerisindeki sosyal, ekonomik ve hukuki statusunu belirlemede bu ticari vesikalarm onemli katkisi olmustur. Daha once de belirtildigi gibi "Kultepe Tabletleri" (3) ticari vesikalar olmasi disinda donemin siyasi ve sosyal hayatina isik tutmasi acisindan da onemli belgelerdir. Biz bu belgelerden kadlinlarin evlilik, bosanma, nafaka, miras, kolelik...
Read the full article for free courtesy of your local library.
|
Bookmark this article
Print this article
Link to this article
Email this article
Digg It!
Add to del.icio.us
RSS
