Kibris'ta tarih oncesinden gunumuze kadin.(women, social status and turkish culture)

Ozet

Bu makalede kibris'ta caglar boyu yasayan kadinin evrimi Ada'nin kultur mirasi kapsaminda bilinen bulgular isiginda ele alinacak ve sosyal yasamina ait ilginc yonleri ortaya konmaya calisilacaktir.

Kibris'ta 9000 yildan beri suregelen insan yasaminda kadinin toplumdaki paylasimci yeri inkar edilemez. Ancak bir tarih yazilacak olsa, yazili kayanaklarin azligi nedeniyle isimleri sir gibi kalmis kadinlarin yasami irdelendiginde neredyse 7000 yillik bir kesiti sadece arkeolojik kazilar sonucu ortaya cikan bulgulara dayandigi gorulmektedir. Diger 2000 yillik bir surec ise yazili bilgi kirinhlari yaninda etnografik eserlere ve halkbilimi calismalarina dayanmaktadir.

Bu calismada Turk kadininin ozellikle bugunki cagdas yasama hangi asamalardan gecerek geldigi irdelenmesi hedeflenmisse de, daha yararh olacagi dusuncesiyle evrensel kultur mirasi kapsaminda genelde Kibris kadini ele alinmishr. Hatta gercetke Orta Doug ulkelerindeki dadinin ve dolayisi ile evrensel boyutta kadinin evriminden hic de farkli olmadigi yansitilmistir.

Kadinin incelenmesinde sanat eserleri ornek alinmis, seyahatnameler tatanmislir. Kibris kadini ile ilgili sanat eserlerinin kimileri KKTC muzelerinde, ancak cogunlugu ise baska ulkelerdeki muzelerde yer almaktadir. Bu santa eserleri isiginda ozellikle antik donemlerde yasayan Kibrisli kadinin fiziki yapisi, dini inanclari, toplum ve aile icindeki yeri ve onemi, ekonomiye katkisi ile kismeen giysileri, takilari, suslenmesi (1) ile ilgili yorumlar getirilmeye calisilmistir. Yazili kaynaklar ve seyahatnamelerdeki bilgilerden ise daha gec donemlere ait kadin yasami, dolayisi ile de aile yasami ile bilgiler yaninda, yabanci gozu ile nasil goruldugu ve dusunuldugu yansililmishr.

Osmanlli Donem'ine ait arsiv kayitlari, ozellikle de Seriye Sicilleri kadinlarin hukuksal acidan erkeklerden daha kisith haklara sahip oldugu, ancak gerektiginde haklarini arayabildikleri, ancak gerekli ilgiden ve cesaretden yoksun olduklari icin bu haklarini yeterince kullanamudiklari yansitilmaya calisilmistir. Kiris'ta yasayan cagdas kadinin sie bilgisi arttikca basarisi, toplumdaki yeri de daha bir on plana cikmis, haklarina sahip cikmaya baslamistir.

Summary