Durakbasa, Ayse, Halide Edib Turk Modernlesmesi ve Feminizm.

Durakbasa, Ayse, Halide Edib Turk Modernlesmesi ve Feminizm, Iletisim Yayinlari, Istanbul, 2000, 262 s. ISBN 975-470-815-0

Halide Edib Turk Modernlesmesi ve Feminizm, Turk feminizminin Cumhuriyetin asi kizi olarak taninan Halide Edib'in tesiriyle yonlenen tarihini, Halide Edib oncesini ve sonrasini irdeliyor. Calisma icerisinde yazarin eserleri, ozellikle de anilari, modernlesme cercevesinde feminist bir yaklasimla ele alinarak degerlendiriliyor.

Ayse Durakbasa, 1961 yilinda Iskenderun da dogmus. Bogazici Universitesi Sosyoloji Bolumunu bitirdikten sonra ayni bolumde The Formation of Kemalist Female Identity [Kemalist Kadin Birliginin Kurulusu] baslikli teziyle master derecesi almis. Essex Universitesi Sosyoloji Bolumunde Reappraisal of Halide Edib for a Critique of Turkish Modernization [Turk Modernlesmesinin Bir Elestirisi Icin Halide Edib'i Yeniden Degerlendirmek] baslikli teziyle doktorasini tamamlamis. Ayse Durakbasa, toplumsal cinsiyet sosyolojisi, kadin calismalari, Turk modernlesmesi ve milliyetcilik uzerine calismalar yapmaktadir.

Durakbasa bu calismasinda Halide Edib'i degerlendirmenin yani sira onun eserlerinden hareket ederek Turk feminist tarihine genis bir bakis acisiyla yaklasmaktadir. Halide Edib'i incelerken, modernlesme, milliyetcilik, Turk aydinlanmasi, kadin kimliginde sosyal sinifin etkisi ve Bati feminizmi gibi konular da ilgi alanina girmekte ve edebi bir portre olarak Halide Edib'in farkli bir tarafi ortaya cikarilmaktadir. Bu noktadan hareketle eserin disiplinler arasi bir calisma oldugunu soylemek gerekir. Eserin en muhim ozelliklerinden birisi de budur. Durakbasa bu calismasiyla, edebi eserin farkli sekillerde okunabilecegini ornekliyor. Edebi eser, edebi eser olmanin disina cikarak sosyolojik boyutlariyla degerlendiriliyor ve feminist tarih yaziminin malzemesini olusturuyor. Bir bakima kadinin tarihin neresinde olduguyla iliskili bit sorunun cevabini veriyor. Anlasiliyor ki kadin, bu tarihin aktif katilimcilarindan ve yaraticilarindan biri. Ozellikle kendisine 'asi' denilebilecek kadar ozgun bir tavri ortaya koyabilen bir portrenin otobiyografisinin bu calismaya temel olarak alinmasi, varilan nokta acisindan da anlamli gorunuyor.

Halide Edib Turk Modernlesmesi ve Feminizm adli eser iki kisim, yedi ana bolum ve yirmi uc alt basliktan meydana gelmektedir. Sonuc bolumunun ardindan Durakbasa nin ilk olarak Iktisat Dergisi nde yayimlanmis olan ve biyografik yazim icin onemli notlarin bulundugu, "Halide Edib Adivar'inBiyografisinin Yazimi icin Notlar" baslikhi makalesi de yer alir.

Durakbasa bu eserini, bir biyografi calismasi olmak uzere hazirlamamistir O, Turk modernizmini oncu bir kadinin hayat hikayesi etrafinda irdelemek ister. Bu sebeple Halide Edib'in toplumsal-tarihsel konumunu degerlendirirken, iki farkli arastirma alani belirler: Bunlardan ilki Halide Edib'i, feminist ve modernist kimligiyle inceleyerek, modern soylemlerde dunyada modern kadinin olusumu acisindan degerlendirmektir. Ikinci arastirma alani ise, Turk modernlesmesinin feminist bakis acisindan bir elestirisini yapmaktir.

Kitabin 'Turkiye'de Feminizm Uzerine Gozlemler' baslikli giris bolumunde, Turkiye'de kadin olgusu ve kadin olmak durumu uzerinde durur. Ayrica bu bolumde Turk feminist tarihine genel bir bakis da konusudur. Durakbasa, Osmanli doneminde kadinlari savunan yazar ve fikir adamlarina da deginmekle beraber asil kulturler arasi feminizm ve feminist kimlik incelemesinde yogunlasmaktadir. Bu sebeple Batinin Dogu milletlerine bakis acisi da dile getirilir. Durakbasa, Musluman devletlerde ve toplumlarda batiya nazaran kadina daha fazla haklar verildigini de vurgulamaktadir.