The role of Turkish Cypriot women teachers in the evolution of modern art/Kibrish Turk Kadin ogretmenlerin cagdas sanatin gelisimindeki rolu.(article partly in Turkish)

Ozet

Kibrisli Turk Kadin Ogretmenlerin Cagdas Sanatin Gelisimindeki Rolu

Bir ulkenin egitim ve sanat seviyesi kultur seviyesinin de gostergesidir. Kadinlarin calisma yasami icinde edindikleri meslekler de bu uygarlik seviyesinin bir baska olcutu olarak toplum yasaminin duzeyini yansitan diger onemli faktorlerdir. Bu makalede Kibris Turk toplumunun cagdaslasma doneminde dini egitimden laik egitime gecisindeki evreler yaninda kadin egtitimcilerin de bu surec icindeki katkdarl ele alindi.

Kibrisli kadinlar toplumda esit haklarini ancak 20. yuzydda Ingiliz koloni doneminin sonlarina dogru almaya baslar. Ancak bu hareket irdelendiginde gercekte Ingiliz yonetiminin adaya tanitmis oldugu bati medeniyetinden cok Turkiye'deki 1923 yilindan sonraki gelismelerin Kibris Turk toplumu tarafindan yakindan izlenip uygulanmasi sonucunda gerceklesir. Kibris'ta kiz cocuklari ilk kez 19. yuzyil sonunda ilkokul egitimi, 20. yuzyilin baslarinda ise orta egitim yapma olanagini kazanir. Bati tarzinda sanat egitimi ise 1925'te baslamissa da bu 1940'lardan sonra hlz kazanir. Ilk kiz ortaokulu Viktorya Kiz Okulu'nun 1952'de lise kisminin da acilmasi sonucu yuksek egitime gitme olanagi kazanilmis ve Turkiye Hukumeti'nin sagladigi burslar sayesinde ilk yuksek sanat egitimli mezunlar da 1955'lerden sonra adaya donmeye baslar. Bu tarihlere karsin bugun Kuzey Kibris'ta yasayan Turkler arasinda yuksek egitimli kadin orani bir cok Ortadogu ulkesine gore oldukca yuksektir. Sanat egitimi yapmis ogretmenlerin 1965 yilindan sonra artan sayilarl sonucu bu alandaki egitimdeki katkilari artarken toplumun sanat ve kultur ortaminda da etkin olurlar. Seksen yil gibi bir surec icinde dini egitimden cagdas ve laik bir egitime gecisle yuzyillarca suren cehalet kapatilir. Bu surec icinde cagdas sanatin da ogretilmesi ve gelismesinde kadin sanat egitimcilerinin onemli katkilari erkek egitimcilerle hemen hemen ayni olcude olur.

Bu nedenle de bu calismada her ne kadar kadin resim-elisi ogretmenleri ile ilgili bir sunus amaclanmissa da sanat egitimine hizmet vermis ilkler de cinsiyet ayrimi gozetmeksizin genel egitim sisteminin tarihi gelisimi icinde verilmeye calisildi.

Bu baglamda sunulan calismada Kibris Turk toplumunda egitim alanindaki gelismeleri ve bunlarin icinde sanat egitimi ile kadin ogretmenlerin cagdas sanatin dolayisi ile de cagdas kulturun gelisimindeki rolleri irdelenmeye calisildi.

Anahtar Kelimeler: Kibrisli kadinlar, Kibrisli sanatcilar, Kibris Turk Sanati, kadin ogretmenler, sanat egitimi.