Adak, Nursen Ozcelik, Saglik Sosyolojisi Kadin ve Kentlesme.

Adak, Nursen Ozcelik, Saglik Sosyolojisi Kadin ve Kentlesme, 2002, Istanbul: Birey Yayincilik, ISBN 975-8618-55-5

Yirminci yuzyilin baslarina kadar tip biliminin sinirlari icinde kalan bir kavram olan 'saglik/hastalik' in, aslinda 'sosyal olan' ile cok siki baglarinin ortaya cikmasi, adi gecen kavramlari, sosyoloji bilimi icin de vazgecilmez kilmistir. Elbette bu ortaya cikma surecine, sosyoloji alaninda yapilan calismalarin cok buyuk katkisi olmustur.

Iste bu calismalardan biri olan Nursen O. Adak'in Saglik Sosyolojisi Kadin ve Kentlesme adli eseri, kendisinin de belirttigi uzere bir doktora calismasinin urunudur. Temel amaci saglik--hastalik sistemi icinde, kadinin saglik ve hastaliga iliskin tutum ve davranislarinin, toplumun kulturel yapisi icinde ne sekilde etkilendiginin belirlenmesidir.

Bu cercevede 1. Bolum'de calismanin icinde yer aldigi alan olan Saglik Sosyolojisinin Avrupa ve Amerika'da ortaya cikis kosullari tanitilip, Turkiye' de yapilan ilk calismalardan ornekler verilmektedir. Saglik Sosyolojisinin tanitimina yonelik olarak, ilgi/arastirma alanlari detaylandirilip, bu bilim dalinin gunumuzdeki seklini almasina yardimci olan iki farkli yonelimin (tipda sosyoloji ve tibbin sosyolojisi) etkilerinden bahsedilmektedir.

Saglik Sosyolojisinin temel kavramlari olan 'saglik' ve 'hastalik,' yine bu bolum icinde irdelenmektedir. Alan icinde oldukca agirlikli bir yeri olan bu kavramlar, 'sosvolojik olana' hastalik surecinin analitik asamalari, hekim--hasta statuleri ile bunlarin isaret ettigi haklar/sorumluluklar ve toplum yapilari temelinde degisiklik gosteren hastalik modelleri verilerek baglantilandirilmistir.

Saglik ve hastalik kavramlarinin, sosyolojik niteliginin kendisini belki de en belirgin gosterdigi nokta ise sosyal faktorlerle olan etkilesimidir. Cinsiyet temelli hastaliklara isaret eden cinsiyet faktoru, hastalik, duzenli beslenme vb.yi etkileyen medeni durum faktoru, saglik/hastalikla ilgili tutum davranis ve bilgilenme ile baglantili olan egitim faktoru, is/meslek geliri, sosyal guvence vb.nin saglikla baglantilarini ortaya koyan ekonomik durum faktortu, saglik/hastaligin kir-kent yasama alanina gore hastalik dagilimlari, saglik hizmetlerinden yararlanma, cevre kosullari vb. ile baglantisini ortaya koyan cografi alan faktoru, ekonomik ve kulturel esitsizliklerin saglik/hastalik baglantisini vurgulayan sosyal sinif faktoru, yine bu baglamda saglik/hastalikla etkilesim icinde olan kulturel norm ve degerler, din ve beslenme aliskanliklari gibi faktorler, bu bolum icindeki temel sosyal faktorler olarak ortaya cikmaktadir.

Adi gecen sosyal faktorlerin, temelde sosyal olan ile saglik/hastalik baglantisini vermekle beraber, calismanin amaci dogrultusunda kadini saran sosyal atmosferin karekteristiklerini yansitma cabasinda oldugu da gozlenmektedir.