Bekiroglu, Nazan, Sair Nigar Hanim.(non-English language article)

Istanbul, Iletisim Yayinlari, 1998, 400 sayfa, ISBN 975 470 684 0

Nazan Bekiroglu, 19.yuzyilin sadece unlu bir ismi olmakla kalmayip, cevresinde genis bir aydinlar toplulugunu bir araya getiren Sair Nigar Hanimin biyografisini ve sanat yasamini incelemis. Bekiroglu'nun Nigar binti Osman adli docentlik tezi Iletisim yayinlarindan cikan bu kitaba kaynaklik etmistir. Kendisi de Nun Masallari isimli oyku kitabiyla yazarliga adim atan N. Bekiroglu, bu calismasinda akademisyen kimligini sanatci duyarligiyla birlestirmis.

Nigar Hanimi '19. asir sonu kultur semalarinda yerini alan oncu Osmanli kadinlarinin en parlak yildizlarindan biri, roman ve tefekkur sahasinda Fatma Aliye Hanimin temsil ettigi madalyonun diger yarisi, sosyal yasanti ve siir sahasindaki tamamlayicisi' olarak nitelendiren yazar, bunlara ragmen onun hayatin katiligiyla cok aci bir sekilde karsilastigini vurgular. Yazar 'bir yaniyla romans ya da peri masalina', bir tarafiyla da kirik bir hikayeye benzeyen bu hayati yansitabilmek icin Nigar Hanimin gunluklerine basvurmustur. Bunlarin disinda aile koleksiyonunu, ozel evraklari, tezleri ve dergileri de calismasini gelistirmek icin kullanan yazar, arastirma sirasinda ve eseri vucuda getirirken izledigi yontemlere onsozunde deginir.

Yazar calismasini, elde ettigi verilerden hareketle hazirladigi Sair Nigar Hanimin biyografisi ile onun edebi kimliginin donemi ve diger sanatcilarla iliskilerinin one cikarilarak anlatildigi iki bolum olarak hazirlamistir. Biyografi hazirlanirken ilk olarak Asiyan Muzesinde bulunan ve Nigar Hanimin yirmi bes yasindan itibaren tutmaya basladigi on dokuz defterden olusan gunluklerde anlatilanlar esas alinmistir. Bu gunluklerin sadece muhtevasi degil bicimi ve uslubu da incelenmistir.

Kitabin ilk bolumu "Yasam--Zaman--Csevre" adini tasir. Ilk alt baslik Nigar Hanimin aile cevresine ayrilmistir. Sanatcinin hayatinda doldurulamaz bir yeri olan babasi Macar Osman Pasa'yla olan iliskileri ve onun trajik olumu bu kisimda ele alinmaktadir. Bu bolumde sairin annesi de tipik bir Sark kadini olarak tarif edilir.

Nigar Hanimin ozel hayati edebi hayatinin tersine mutsuzluk ve basarisizliklarla gecmistir. Cocuk denecek yasta evlendigi esi Ihsan Bey'e derin bir sevgiyle baglanmis olmasina karsin ondan ilgisizlik ve sadakatsizlik gorur. Ayrilislari ve tekrar birlesmeleri sirasinda ruhen cektigi acilar onun hassas yapisini etkilemekle birlikte sanatini da besler. Aile yasamindaki olumsuzluklari, cocuklari ve eserlerine yonelerek gidermeye calisir. Bu yonelis ilk meyvelerini verir ve sanatci Efsus'u yayinlar. Bu eser donemin edebiyat cevrelerinde buyuk yanki yapar. Nigar Hanimin yerli ve yabanci bircok insanla dostluk kurmasini saglar. Diger Musluman kadinlara yazmak hususunda mutlak bir cesaret veren Efsus, yeni edebiyatin bir kadin kaleminden cikan ilk siir kitabi olarak padisaha da sunulur.

Bu donemlerde Nigar Hanimin edebi ve sosyal hayatta 'yildizi hizla parlamaya devam' etmesine karsin ozel hayatinda bahtsizliklar pesini birakmaz.