Dogramaci, Emel, Ataturk'ten Gunumuze Sosyal Degisimde Turk Kadini.(non-English language article)

Ankara: Ataturk Arastirma Merkezi Yayinlari, 1993, 66 sayfa, ISBN 975-16-0553-9.

Ataturk'ten Gunumuze Sosyal Degismede Turk Kadini'nda Turk toplum yapisinin siyasi, sosyal, ekonomik ve kulturel acidan gecirdigi degisimler ve bu degisimleri saglayan unsurlar, verilen bir takim istatistiksel degerlerin de yardimiyla aciklanmaya calisilmaktadir.

Gunumuz toplumunda hak ettigi konuma yeni yeni ulasmaya baslayan Turk kadininin tarihsel gelisiminin cizildigi bu eserde Emel Dogramaci, amacinin kadinin toplumsal faaliyetlere olan katkilarini vurgulamak oldugunu belirtir. Ozellikle Ataturk ilke ve inkilaplarinin ardindan toplumda farkli bir yere sahip olan Turk kadininin, gelisim cizgisinin daha iyi anlasilabilmesi icin Islamiyet oncesi ve sonrasi donemdeki (Osmanli) kadinin toplum hayatindaki yeri ve degeri uzerinde durulur. Eserin sonunda kadin haklarinin uluslararasi platformda bulundugu yer hakkinda da bilgiler verilir.

Eser, kadinin toplum hayatindaki yeri ve onemini anlatan "Giris" bolumunden sonra yer alan iki bolumden olusur. Kitabin sonunda genel bir degerlendirmenin yapildigi "Sonuc" kismi ile bu konuda daha etrafli bilgi edinmek isteyenler icin faydalanabilecekleri bir "Kaynakca" yer almaktadir.

"Sosyal Degismeye Genel Bir Bakis" adli birinci bolumde sosyal degisim, Turkiye'deki sosyal degisim sureci ve Ataturk'un dusunceleri ile sosyal degisimi etkileyen faktorlerden kentlesme, sanayilesme, demografik degisiklikler ve kitle iletisim araclari uzerinde durulur. Ikinci bolumde ise Turk kadininin panoramasinin ardindan hukuksal yonde Turk kadini, uluslararasi platformda kadin, kadinin egitim ve ekonomik durumu gibi cesitli konular bir takim sayisal degerleri de iceren tablolarla birlikte verilir.

"Giris" bolumunde ilk olarak kadinin toplumdaki en onemli gorevlerinden biri olan annelik vasfindan bahsedilir. Toplumsal yapinin cekirdek kurumu olan ailede kadinin egitici, sahsiyet kazandirici ve olgunlastirici bir role sahip oldugu vurgulandiktan sonra onun aile kurumunda yerine getirmekle yukumlu oldugu gorevleri eksiksiz yaptigi takdirde toplumdaki sosyal sistemin ilerleyisine katkida bulunacagi belirtilir. Daha sonra sosyal sistem, sosyal sistemde aile, aile kurumunun tanimi ve Ataturk inkilaplarinda Turk kadinin yeri verilir.

Turk aile yapisindaki kadin-erkek esitligi, matematiksel bir esitlik seklinde gelismemis, babanin aile reisligi statusune karsi yikici bir tutum takinilmamistir. Turk toplum hayatinda kadin-erkek esitliginin geleneklerimizden gelen erkege saygi ve baglilik ilkesi ile paralel bir gelisim gostermis oldugunu belirten Emel Dogramaci, giris kisminin sonunda kirsal kesimde yasayan kadinlarla kentlerde yasayan kadinlar arasindaki farklari nedenleriyle birlikte anlatmistir. Kirsal kesimde yasayan kadinlar haklarinin bilincinde olamadiklarindan veya haklarina sahip cikamadiklarindan dolayi es secme, cocuk sayisini, belirleme, cok eslilik ve egitim gibi konularda tercih hakkina sahip olamamislardir. Bunun yaninda kentlerde yasayan kadinlarin da bircok sorunla karsilastigi bilinmektedir. Kentlerde yasayan ve calisan kadinlarin cocuklarinin bakimi, hak ettigi yonetici konumlarina gelememe, ucret dengesizlikleri gibi sikintilari oldugu belirtilirken aslinda Turk kadin haklarinini henuz toplum hayatinda istenilen konuma ulasilamadigini gormekteyiz.